معرفی محله چالکا | پایگاه اینترنتی چالکا

معرفی محله چالکا

موقعیت جغرافیایی محله چالکا

چالکا یکی از چهارمحله شهر تاریخی دماوند می باشد.محله ای سرسبز، با وسعتی بیشتر از محله های دیگر دماوند که در ضلع غربی خیابان مرکزی قرار گرفته است. حدود این محله از شمال به محله درویش و احمدآباد، از شرق به محله قاضی، از جنوب به محله فرامه و از غرب به کوههای تل کمر و کشه زرد و اسب چران دماوند منتهی می شود. قسمتهای شرقی محله چالکا که دارای بافتی قدیمی است دارای آب فراوان و زمینهایی سرسبز و چشمه خیز از طریق نهرهای منشعب از رودخانه تا رود و آب چشمه اعلا به شرح ذیل مشروب می گردد:

این زمینها که هم اکنون قسمتی به باغ تبدیل شده است دارای بخشهای خاصی است که هر بخش انشعاباتی نیزدارد:

الف- ملک سین: ۱) باغ لت، ۲) سینک، ۳) کشه، ۴) باغ مین که از آب جاری چشمه اعلا مشروب می شوند.

ب- ملک شهر، شهرجو:  ۱) پایین دشت، ۲) بالا دشت،  ۳) شعمر بالا،  ۴) شعمر پایین،   ۵) بازیارون که از آب تاررود مشروب می شوند.

آب شرب این محله نیز که قبلا از پنج چشمه حاج عباس، مهرشخندی ( شیخ هندی)، باغ حسن معروف به بحسن، چشمه سرابیجک و آب مره تامین می گردید، هم اکنون آب چشمه های نخسن، آب مره ، سرابیجک به مصرف قسمتی از زمینهای کشاورزی محله فرامه می رسد.

علت نامگذاری چالکا

عنوان محله چالکا را روایاتی گوناگون است ولی یکی از روایتها بیشتر با موجودیت و سوابق آن منطبق می باشد.

گفته اند شیخ عراقی دانشمند نامی در محلی که بنام وی بقعه ای بنا گردیده است و در قسمت بالای محله چالکا واقع است استاد بسیاری از شیوخ زمان خود بود که در مکان فوق الذکر سالها کلاس درس برپا می نمود. چون شاگردان وی از بلاد دورتر جهت کسب علم و دانش به محضرش می آمدند لذا این کلاس هر چهل روز تشکیل می گشت. چهل در زبان محلی ( تاتی) همان چل بوده است به همین دلیل از همان زمان این محل به چله گاه و بعدها به چالکا معروف شده است که همچنان باقیست. گفته اند شیوخ محله چالکا نیز از جمله شاگردان و پروردگان آن بزرگوار می باشند. شیخ احمد، شیخ داود، شیخ آقا بزرگ و … از جمله شخصیت های بارز این محله بوده اند.

شیخ ما آیه های باران بود       وارث نسل سربداران بود

جمعیت و زبان

زبان مردم عاشق به غیر عشق نگفت               و گوششان سخنی غیر صوت حق نشنفت

زبان اهالی این محله فارسی تاتی است که همانند لهجه و زبان اهلی محله های دیگر و قسمتهای مرکزی ایران می باشد.هر چند که در بیان بعضی کلمات با اهالی دیگر محله ها تفاوتهایی دارند.

جمعیت این محله بالغ بر ۲۵۰۰ نفر است که قریب به اتفاق آنها بومی و دارای  نسبتهای نسبی و سببی می باشد.

آداب و فرهنگ

اهالی این محله را مردم دماوند به دلیل پیچیدگی رفتاری خاصی که حکایت از تجربه ها و دانش آموخته های آنها از شخصیت های بارزی چون شیخ عراقی است دارند دارای کیاست و سیاست می دانند.شاید سالهای سال نزدیکی با آنها نتواند شناخت روشنی از رموز عجیبشان به دست دهد. اغراق نیست اگر بگوییم اتحاد و یگانگی نسبی اهالی اگر بی سابقه نباشد کم نظیر است در تایید این ادعا گفته اند قبلا همه اهالی این محل زمینهای سرهار دماوند را که هم اکنون کارخانه آب چشمه، استادیوم ورزشی و … در آن احداث شده است بطور جمعی کشت و کار می کردند و در پایان محصول را جمع آوری و به نسبت تقسیم می نمودند.

آبیاری این قسمت به وسیله قنات سرهار انجام می شد که هم اکنون آثاری از آن موجود نیست.

به ریسمان خدا دست اتحاد زدیم                میان آتش و خون بانگ عدل و داد زدیم

در این محله دو بقعه امامزاده وجود دارد که یکی از آنها بنام شیخ عراقی و شاگردش می باشد و بعدها مرحوم آقا سیدابوالحسن جلالی نیز در آن مکان دفن شده است و در جوار بقعه دیگر که بنام سه امامزاده شمس الدین محمد، زین العابدین و امامزاده خیرا… می باشد مرحوم شیخ احمد انصاری و شاعر معاصر و گرانقدر لئالی دماوندی به خاک سپرده شده اند.

بقعه های مذکور که گورستان عمومی محله نیز در جوار آنها می باشد، زیارتگاه مردم شهرستان است.

اگرچه این محله جمعیتی کمتر از جمعیت محله های دیگر دماوند دارد ولی دارای بیشترین زمینهای موقوفه می باشد که میزان موقوفه های موجود می تواند دلیلی محکم برای اعتقادات راسخ و عمیق اهالی نسبت به ولایت و اهل بیت (ع) باشد. قسمت اعظم این زمینها هم اکنون در تصرف ادارات دولتی است. در محدوده این محله مدارس و مراکز آموزشی مختلف، اداره تربیت بدنی و سالنهای ورزشی مختلف، فرمانداری، اداره تعاون، اداره ثبت احوال، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، اداره آموزش و پرورش، اداره میراث فرهنگی و گردشگری، اداره کار، بانکهای سپه، ملی، مسکن، کشاورزی قرار گرفته است.

در درازای کوچه اصلی منتهی به حسینیه چالکا کوچه هایی از شمال و جنوب منشعب شده است که یکی از آنها به محلی بنام مصلی متصل می شود .بنا به روایات مانده از گذشتگان و حکایات شنیده شده از ماندگان در زمانی که بلایای طبیعی حادث می شد مردم به آن قسمت که هم اکنون محل اداره آموزش و پرورش می باشد می رفتند و با برپایی شبهای قرآن دست به استغاثه برمی داشتند.به همین دلیل نام سرمصلا بر آن نهادند و تا چند سال پیش نیز خیابان مجاور آن به همین نام نامیده می شد و متاسفانه معلوم نشد بنا به چه دلیلی این نام با مسما از این خیابان حذف گردید.

چنار هفت مانند ، بلند، قطور، سرسبز و کهنسالی که در وسط محل و در صحن حسینیه چون نگاهبانی برای محل به دیده بانی ایستاده است بسیار دیدنی است و کارشناسان قدمت آن را هشتصد سال تخمین زده اند.

چنار کهنسال ۸۰۰ ساله در محله چالکا – دماوند